“આદિવાસી સમાજની સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને ઓળખ જળવાય અને વિકાસની નવી ઊંચાઈઓ સર કરે”

કપરાડા ધારાસભ્ય જીતુભાઈ ચૌધરી

9મી ઓગસ્ટ વિશ્વ આદિવાસી દિવસ નિમિત્તે કપરાડા વિધાનસભા મતવિસ્તાર સહિત સમગ્ર ગુજરાત અને દેશના આદિવાસી ભાઈ-બહેનોને હાર્દિક શુભેચ્છાઓ અને અભિનંદન. આ દિવસ માત્ર ઉજવણીનો દિવસ નથી, પરંતુ આદિવાસી સમાજની આગવી ઓળખ, સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ, પરંપરા, ભાષા, જીવનશૈલી અને કુદરત સાથેના અતૂટ સંબંધને યાદ કરવાનો અને તેના સંરક્ષણ-સંવર્ધનનો સંકલ્પ લેવાનો દિવસ છે.

આદિવાસી સમાજ ભારતની પ્રાચીન સંસ્કૃતિનો મહત્વપૂર્ણ વારસદાર છે. પેઢીઓથી આ સમાજે જંગલ, જમીન, પાણી અને પ્રકૃતિ સાથે સંતુલન સાધીને જીવન જીવ્યું છે. કુદરતને માતા સમાન માની તેની જાળવણી કરવી, સામૂહિક જીવન જીવવું, પરંપરાગત જ્ઞાનને પેઢી દર પેઢી આગળ વધારવું અને પરિશ્રમને જીવનનું સાધન બનાવવું એ આદિવાસી જીવનદર્શનની વિશેષતા છે.

આપણા વડીલો અને પૂર્વજોએ પોતાની મહેનત, સાહસ અને સંઘર્ષથી સમાજની ઓળખને જીવંત રાખી છે. સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામથી લઈને સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક જાગૃતિ સુધી આદિવાસી સમાજના અનેક મહાનુભાવોએ દેશ માટે પોતાનું યોગદાન આપ્યું છે. બિરસા મુંડા, ગોવિંદ ગુરુ જેવા મહાનાયકોથી લઈને ગુજરાતના અનેક અજાણ્યા આદિવાસી વીરો સુધી સૌના સંઘર્ષ અને બલિદાનને આ દિવસે યાદ કરવું એ આપણું કર્તવ્ય છે.

આદિવાસી સંસ્કૃતિ આપણું ગૌરવ

આદિવાસી સમાજની સંસ્કૃતિ અત્યંત વૈવિધ્યસભર અને સમૃદ્ધ છે. લોકનૃત્ય, લોકગીતો, લોકવાદ્યો, પરંપરાગત વેશભૂષા, લોકકથાઓ, તહેવારો, મેળાઓ, લગ્નવિધિઓ અને સામાજિક પરંપરાઓમાં આ સમાજની આગવી ઓળખ જોવા મળે છે.

દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં આજે પણ અનેક પરંપરાઓ જીવંત છે. ઢોલ, તુર, પાવરી જેવા લોકવાદ્યોના તાલ સાથે થતા નૃત્યોમાં સામૂહિક એકતા અને આનંદની અનુભૂતિ થાય છે. આ પરંપરાઓ માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ આપણા પૂર્વજો પાસેથી મળેલી અમૂલ્ય સાંસ્કૃતિક વિરાસત છે.

આપણી નવી પેઢી આધુનિક શિક્ષણ અને ટેકનોલોજી સાથે આગળ વધી રહી છે, ત્યારે પોતાની ભાષા, બોલી, લોકસાહિત્ય અને પરંપરાગત જ્ઞાનને જાળવી રાખવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. વિકાસ સાથે સંસ્કૃતિનું સંરક્ષણ થાય ત્યારે જ સાચો અને સર્વસમાવેશક વિકાસ શક્ય બને.

શિક્ષણ એ વિકાસની ચાવી

આદિવાસી સમાજના સર્વાંગી વિકાસ માટે શિક્ષણ સૌથી મહત્વનું સાધન છે. આજના સમયમાં આપણા યુવાનો શિક્ષણ મેળવીને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પોતાની પ્રતિભા સાબિત કરી રહ્યા છે. સરકારી સેવાઓ, શિક્ષણ, રમતગમત, ઉદ્યોગ, ખેતી, ટેકનોલોજી અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં આદિવાસી યુવાનો નવી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી રહ્યા છે.

કપરાડા જેવા આદિવાસી વિસ્તારના દરેક બાળકને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે, ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે યોગ્ય તકો મળે અને કોઈપણ બાળક આર્થિક મુશ્કેલીના કારણે શિક્ષણથી વંચિત ન રહે તે દિશામાં સતત પ્રયાસ જરૂરી છે.

માતા-પિતા અને સમાજના આગેવાનોએ પણ બાળકોને શિક્ષણ તરફ પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ. ખાસ કરીને દીકરીઓના શિક્ષણને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે. શિક્ષિત દીકરી માત્ર પોતાના પરિવારને નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજને આગળ લઈ જવાની શક્તિ ધરાવે છે.

યુવાનોમાં નવી શક્તિ

આદિવાસી સમાજના યુવાનો આપણા સમાજનું ભવિષ્ય છે. આજની યુવા પેઢી પાસે શિક્ષણ, મોબાઇલ, ઇન્ટરનેટ અને ટેકનોલોજી જેવી નવી તકો ઉપલબ્ધ છે. આ શક્તિનો ઉપયોગ સમાજના વિકાસ માટે થવો જોઈએ.

યુવાનો પોતાની પરંપરા અને સંસ્કૃતિને ભૂલ્યા વિના આધુનિક ક્ષેત્રોમાં આગળ વધે, નવી રોજગારી ઊભી કરે, સ્ટાર્ટઅપ અને સ્વરોજગાર તરફ આગળ વધે અને પોતાના ગામના વિકાસમાં ભાગીદાર બને તે સમયની માંગ છે.

મહિલાઓની ભૂમિકા

આદિવાસી સમાજની પ્રગતિમાં મહિલાઓની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. પરિવાર, ખેતી, પશુપાલન, વન આધારિત જીવન અને સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં મહિલાઓનું યોગદાન નોંધપાત્ર રહ્યું છે.

આજની આદિવાસી મહિલાઓ શિક્ષણ, સ્વસહાય જૂથો, વ્યવસાય, રાજકારણ અને સામાજિક ક્ષેત્રે આગળ વધી રહી છે. મહિલાઓને વધુ સશક્ત બનાવવાથી પરિવાર અને સમાજ બંનેનો વિકાસ ઝડપી બની શકે છે.

પ્રકૃતિનું સંરક્ષણ આપણી જવાબદારી

આદિવાસી સમાજ અને પ્રકૃતિનો સંબંધ અત્યંત જૂનો છે. જંગલમાંથી મળતા ફળ, ઔષધીય વનસ્પતિ, લાકડું અને અન્ય વનઉપજ આદિવાસી જીવનનો ભાગ રહ્યા છે. આદિવાસી સમાજે પરંપરાગત રીતે જંગલોનું સંરક્ષણ કર્યું છે.

આજે સમગ્ર વિશ્વ પર્યાવરણના પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે ત્યારે આદિવાસી સમાજનું પરંપરાગત પ્રકૃતિપ્રેમી જીવનદર્શન સમગ્ર માનવજાત માટે પ્રેરણારૂપ બની શકે છે. જળ સંરક્ષણ, વૃક્ષારોપણ, જમીનનું જતન અને કુદરતી સંસાધનોનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો એ આપણી સૌની જવાબદારી છે.

કપરાડાના વિકાસ માટે સંકલ્પ

કપરાડા વિસ્તારની આગવી ઓળખ તેની કુદરતી સંપત્તિ, મહેનતુ લોકો અને સમૃદ્ધ આદિવાસી સંસ્કૃતિ છે. વિસ્તારના ગામડાઓમાં રસ્તા, શિક્ષણ, આરોગ્ય, વીજળી, પીવાનું પાણી, સિંચાઈ, ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી અને રોજગારની તકો વધે તે માટે વિકાસની પ્રક્રિયા સતત આગળ વધવી જોઈએ.

મારો સંકલ્પ છે કે કપરાડાના દરેક ગામના લોકો સુધી વિકાસની તકો પહોંચે અને અંતિમ વ્યક્તિ સુધી સરકારી યોજનાઓનો લાભ પહોંચે. આદિવાસી સમાજના યુવાનોને રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસની તકો મળે, ખેડૂતોને આધુનિક ખેતીની સુવિધાઓ મળે અને મહિલાઓ આત્મનિર્ભર બને તે દિશામાં સતત પ્રયત્નો કરવા જરૂરી છે.

નવી પેઢીને સંદેશ

આ વિશ્વ આદિવાસી દિવસે હું આપણા યુવાનોને ખાસ સંદેશ આપવા માગું છું કે તમારી ઓળખ પર ગર્વ કરો, તમારી ભાષા અને સંસ્કૃતિને સાચવો, શિક્ષણને જીવનનું સૌથી મોટું સાધન બનાવો અને સમાજના વિકાસમાં ભાગીદાર બનો.

આપણા પૂર્વજોએ આપણને જે વારસો આપ્યો છે તેને સાચવીને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવો આપણી ફરજ છે. પરંપરા અને આધુનિકતા વચ્ચે સંતુલન સાધીને આગળ વધવું એ જ સાચી પ્રગતિ છે.

ઉપસંહાર

9મી ઓગસ્ટ વિશ્વ આદિવાસી દિવસ આપણને આપણા મૂળ, ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડે છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે આદિવાસી સમાજ દેશની શક્તિ અને વૈવિધ્યનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

આ પાવન અવસરે કપરાડા સહિત સમગ્ર ગુજરાત અને દેશના તમામ આદિવાસી ભાઈ-બહેનોને હું હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું. ભગવાન પ્રકૃતિદેવ સૌના જીવનમાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને પ્રગતિ લાવે તેવી પ્રાર્થના.

આપણી સંસ્કૃતિ – આપણું ગૌરવ,

આપણી ઓળખ – આપણી શક્તિ,

આપણું શિક્ષણ – આપણું ભવિષ્ય.

વિશ્વ આદિવાસી દિવસની હાર્દિક શુભેચ્છાઓ!

– જીતુભાઈ ચૌધરી

ધારાસભ્ય, કપરાડા વિધાનસભા