નર્મદા જિલ્લાના દેડિયાપાડામાં આજે રાજકીય ગરમાવો શિખરે રહ્યો હતો, જ્યારે રાજ્યના ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી ખાસ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવા પહોંચ્યા હતા.
દેડિયાપાડા, જેને લાંબા સમયથી ચૈતર વસાવાના મજબૂત ગઢ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, ત્યાં યોજાયેલા ‘આદિવાસી સંમેલન – આદિવાસી ગૌરવ અભિવાદન સમારોહ’માં મોટી રાજકીય ઉથલપાથલ જોવા મળી હતી.
સમગ્ર ગુજરાતની રાજનીતિમાં આદિવાસી પટ્ટો હંમેશા વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. ખાસ કરીને નર્મદા જિલ્લો અને દેડિયાપાડા વિસ્તાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વિકલ્પ રાજકારણ માટે ઓળખાતા રહ્યા છે. અગાઉ જ્યાં ભાજપના દિગ્ગજ નેતાઓની હાજરી ઓછી જોવા મળતી હતી, ત્યાં હવે સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ભાજપ દ્વારા આ વિસ્તારોમાં જોરદાર સક્રિયતા દાખવવામાં આવી રહી છે.
આજના કાર્યક્રમમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના આગમન સાથે જ રાજકીય પરિસ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર નોંધાયો હતો.
કાર્યક્રમ દરમિયાન આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસના અનેક કાર્યકરો ભાજપમાં સત્તાવાર રીતે જોડાયા હતા. ખાસ કરીને પ્રફુલ્લ વસાવાનું નામ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યું હતું. પ્રફુલ્લ વસાવાએ આમ આદમી પાર્ટી સાથેનો સંબંધ તોડી ભાજપનો ખેસ ધારણ કર્યો હતો. તેઓ ચૈતર વસાવાના નજીકના માનવામાં આવતા હોવાથી આ જોડાણને રાજકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યું છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે દેડિયાપાડા અને આસપાસના આદિવાસી વિસ્તારોમાં ચૈતર વસાવાની લોકપ્રિયતા એક સમયે અડગ માનવામાં આવતી હતી. પરંતુ ભાજપ દ્વારા સતત સંગઠન મજબૂત કરવાની કામગીરી, સરકારની યોજનાઓનો વ્યાપક પ્રચાર અને પ્રભાવશાળી નેતાઓની મુલાકાતોથી હાલ પરિસ્થિતિમાં પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. હર્ષ સંઘવીના કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં આદિવાસી ભાઈ-બહેનોની ઉપસ્થિતિએ ભાજપ માટે સકારાત્મક સંકેતો આપ્યા છે.
સભાને સંબોધિત કરતાં હર્ષ સંઘવીએ આદિવાસી સમાજનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે રાજ્ય સરકાર આદિવાસી વિસ્તારોના સર્વાંગી વિકાસ માટે પ્રતિબદ્ધ છે. રસ્તા, પીવાના પાણી, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજગાર જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ માટે સરકાર સતત કાર્યરત હોવાનું તેમણે કહ્યું. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે “તમે બધાએ આજે જે વિશ્વાસ દર્શાવ્યો છે, તે અમારું મનોબળ વધારનારું છે. વિકાસ અને વિશ્વાસના આધારે આપણે આગળ વધશું.”
આ કાર્યક્રમ માત્ર રાજકીય જોડાણ સુધી મર્યાદિત ન રહ્યો, પરંતુ આદિવાસી ગૌરવ અને વિકાસના મુદ્દાઓ પણ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યા. વિવિધ ગામોમાંથી આવેલા કાર્યકરો અને સ્થાનિક આગેવાનો ભાજપમાં જોડાતા પક્ષની સંગઠન શક્તિમાં વધારો થયો હોવાનું માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને સ્થાનિક સ્વરાજની આવનારી ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને આ જોડાણોને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યા છે.
દેડિયાપાડા, જે એક સમયથી વિરોધ પક્ષોની મજબૂત જમીન માનવામાં આવતો હતો, ત્યાં ભાજપ દ્વારા આ રીતે ગાબડું પાડવું રાજકીય રીતે મોટો સંદેશ માનવામાં આવે છે. આમ આદમી પાર્ટી માટે આ ઘટના ઝટકો સમાન ગણાઈ રહી છે, કારણ કે ચૈતર વસાવા આદિવાસી વિસ્તારોમાં પાર્ટીનો ચહેરો તરીકે ઓળખાય છે. તેમની નજીકના ગણાતા નેતાઓના ભાજપમાં જોડાવાથી સ્થાનિક સ્તરે કાર્યકરોમાં ઉથલપાથલ સર્જાઈ શકે છે.
કોંગ્રેસ માટે પણ આ ઘટના ચિંતાનો વિષય બની છે. પરંપરાગત રીતે આદિવાસી વિસ્તારોમાં કોંગ્રેસનું પ્રભુત્વ માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભાજપે સતત ઘૂસણખોરી કરીને પોતાનું આધારભૂત મજબૂત બનાવ્યું છે. આજે થયેલા જોડાણોથી સ્પષ્ટ સંકેત મળે છે કે આદિવાસી પટ્ટામાં રાજકીય સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે.
રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે આવનારા સમયમાં દેડિયાપાડા અને સમગ્ર નર્મદા જિલ્લામાં રાજકીય સ્પર્ધા વધુ તેજ બનશે. ભાજપ હવે વિકાસના એજન્ડા અને સંગઠન શક્તિના આધારે મજબૂત દાવેદારી કરી રહી છે, જ્યારે વિરોધ પક્ષો માટે પોતાના ગઢને બચાવવું પડકારરૂપ બની શકે છે.
આમ, દેડિયાપાડામાં યોજાયેલ આદિવાસી સંમેલન માત્ર એક કાર્યક્રમ ન રહ્યો, પરંતુ નર્મદા જિલ્લાના રાજકીય દિશા-પરિવર્તનનું સંકેતરૂપ બન્યો છે. હર્ષ સંઘવીની હાજરી અને મોટી સંખ્યામાં થયેલા જોડાણોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણી પહેલાં ભાજપ આદિવાસી વિસ્તારોમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસોમાં સંપૂર્ણ રીતે તત્પર છે. હવે જોવાનું રહ્યું કે આ રાજકીય ગાબડું આગળ જઈને કેટલું અસરકારક સાબિત થાય છે અને વિરોધ પક્ષો તેની સામે કઈ વ્યૂહરચના અપનાવે છે.
